_મુંબઈ

ભારતીય નૌકાદળે ૩૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ મુંબઈના નેવલ ડોકયાર્ડ ખાતે નિસ્ટાર ક્લાસના બીજા ડાઇવિંગ સપોર્ટ વેસલ (DSV) INS NIPUN ને કમિશન કર્યું, જે નૌકાદળની ઊંડા સમુદ્રમાં ડાઇવિંગ, પાણીની અંદર હસ્તક્ષેપ અને સબમરીન બચાવ ક્ષમતાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે.

કમિશનિંગ સમારોહની અધ્યક્ષતા નૌકાદળના વડા એડમિરલ કૃષ્ણ સ્વામીનાથન દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેમાં વેસ્ટર્ન નેવલ કમાન્ડના ફ્લેગ ઓફિસર કમાન્ડિંગ-ઇન-ચીફ વાઇસ એડમિરલ સંજય વાત્સાયનની હાજરીમાં સમારંભ યોજાયો હતો. વરિષ્ઠ નૌકાદળ અધિકારીઓ, હિન્દુસ્તાન શિપયાર્ડ લિમિટેડ (HSL), વિશાખાપટ્ટનમના પ્રતિનિધિઓ, નિવૃત્ત સૈનિકો, પ્રતિષ્ઠિત મહેમાનો અને કમિશનિંગ ક્રૂના પરિવારો પણ હાજર રહ્યા હતા.

હિન્દુસ્તાન શિપયાર્ડ લિમિટેડ, વિશાખાપટ્ટનમ દ્વારા સ્વદેશી રીતે ડિઝાઇન અને નિર્માણ કરાયેલ, INS NIPUN ભારતીય નૌકાદળની નિષ્ણાત પાણીની અંદર ક્ષમતામાં એક મહત્વપૂર્ણ ઉમેરો છે. તેણીનો સમાવેશ ટેકનોલોજીકલ રીતે જટિલ નિષ્ણાત નૌકાદળ પ્લેટફોર્મ ડિઝાઇન અને નિર્માણ કરવાની ભારતની વધતી જતી ક્ષમતા દર્શાવે છે અને સંરક્ષણ જહાજ નિર્માણમાં આત્મનિર્ભરતા તરફનું બીજું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. તે નૌકાદળની સ્વદેશી ક્ષમતાને મજબૂત બનાવવા માટે ભારતીય શિપયાર્ડ્સ, સ્થાનિક ઉદ્યોગ અને સંકળાયેલ એજન્સીઓના યોગદાનને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે.

INS નિપુણ એક હેતુ-નિર્મિત પ્લેટફોર્મ છે જે મુખ્યત્વે ઊંડા સમુદ્રમાં ડાઇવિંગ અને પાણીની અંદર કામગીરી માટે રચાયેલ છે. આ જહાજ સંતૃપ્તિ, હવા અને હેલિયોક્સ ડાઇવિંગને ટેકો આપવા સક્ષમ છે અને નિરીક્ષણ અને હસ્તક્ષેપ માટે દૂરસ્થ સંચાલિત પાણીની અંદર સિસ્ટમોથી સજ્જ છે. તેણીની વિશિષ્ટ ડાઇવિંગ સંકુલ, ગતિશીલ સ્થિતિ ક્ષમતા અને સંકળાયેલ જીવન-સહાયક અને તબીબી સુવિધાઓ સમુદ્રમાં સતત અને જટિલ કામગીરીને સક્ષમ બનાવે છે.

INS નિપુણ સબમરીન બચાવ કામગીરીને ટેકો આપવા પણ સક્ષમ છે, જે પાણીની અંદર આકસ્મિક પરિસ્થિતિઓનો જવાબ આપવાની ભારતીય નૌકાદળની ક્ષમતાને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત બનાવે છે. તેના બહેન જહાજ INS નિસ્તાર સાથે, આ જહાજ ડાઇવિંગ, પાણીની અંદર હસ્તક્ષેપ, બચાવ અને સબમરીન બચાવમાં નૌકાદળની નિષ્ણાત ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.

જહાજનો શિખર અને સૂત્ર તેની વિશિષ્ટ ભૂમિકા અને ઊંડાણમાં સાહસ કરનારા માણસોની ભાવનાને મૂર્તિમંત કરે છે. ‘ઘણે દૂર, થોડા આગળ’ આ સૂત્ર દરિયાઈ પર્યાવરણના સૌથી પડકારજનક ક્ષેત્રોમાંના એકમાં કાર્ય કરવા માટે જરૂરી સંકલ્પ, કૌશલ્ય અને સહનશક્તિને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

CNS એ તેમના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે INS નિપુણનો સમાવેશ ભારતીય નૌકાદળ, હિન્દુસ્તાન શિપયાર્ડ લિમિટેડ અને સ્થાનિક ઔદ્યોગિક નેટવર્ક વચ્ચેના સરળ તાલમેલને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે એક જ ઉડાનમાં દરિયાઈ પરીક્ષણો દરમિયાન તમામ ડાઇવિંગ સિસ્ટમ્સની ભૂમિકા-યોગ્યતા સાબિત કરવી એ રાષ્ટ્રના તકનીકી આત્મવિશ્વાસ અને એન્જિનિયરિંગ કૌશલ્યનો પુરાવો છે.

CNS એ ભાર મૂક્યો હતો કે વધતા જતા વિવાદિત દરિયાઈ વાતાવરણ અને વૈશ્વિક દરિયાઈ ધોરીમાર્ગો માટે વધતા જોખમો વચ્ચે લડાઇ તૈયારી ભારતીય નૌકાદળની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે, પશ્ચિમ નૌકાદળ કમાન્ડ હેઠળ પશ્ચિમ કિનારા પર આધારિત, INS નિપુણ બહુ-ડોમેન કામગીરીને ટકાવી રાખવા માટે જરૂરી વિશિષ્ટ પાણીની ક્ષમતાઓમાં એક શક્તિશાળી ઉમેરો હશે.

CNS એ પ્રકાશિત કર્યું હતું કે INS નિપુણની વિશિષ્ટ ક્ષમતાઓ, જે ફક્ત થોડાક વૈશ્વિક નૌકાદળો સાથે ઉપલબ્ધ છે, ભારતીય નૌકાદળ તેમજ ભાગીદાર રાષ્ટ્રોની સંકટગ્રસ્ત સબમરીનનો ઝડપી પ્રતિભાવ આપવા સક્ષમ બનાવે છે. આ ક્ષમતા ભારતને આ ક્ષેત્રમાં ‘પ્રિફર્ડ સબમરીન રેસ્ક્યુ પાર્ટનર’ તરીકે સ્થાન આપે છે, જ્યારે પાણીની અંદર બચાવ અને માનવતાવાદી સહાય અને આપત્તિ રાહત (HADR) મિશન માટે વિશેષ સહાય પણ પૂરી પાડે છે.

કમિશનિંગ ક્રૂને સંબોધતા, CNS એ જણાવ્યું હતું કે તેઓ માત્ર એક અત્યાધુનિક પ્લેટફોર્મ જ નહીં, પરંતુ જહાજના આત્માને આકાર આપવાની અને તેના સ્ટીલમાં ભાવના પ્રેરિત કરવાની ભારે જવાબદારી પણ વારસામાં મેળવે છે. ક્રૂને જહાજના ‘નિશ્ચય, નિર્ભય, નિપુણ’ (સંકલ્પ, નિર્ભયતા અને વ્યાવસાયિક નિપુણતા) ના સૂત્રને પૂર્ણ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરતા, તેમણે તેમને ફરજ, સન્માન અને હિંમતના મુખ્ય નૌકા મૂલ્યોમાં સ્થિર રહેવા વિનંતી કરી.

કમિશનિંગ પેનન્ટના ઉદઘાટન સાથે, INS નિપુણ ઔપચારિક રીતે ભારતીય નૌકાદળ સાથે કાર્યરત સેવામાં પ્રવેશી ગયું છે, જે મોજા નીચે કામ કરતા અને ભારતના દરિયાઈ હિતોનું રક્ષણ કરવામાં યોગદાન આપતા લોકોને ટેકો આપવા માટે તૈયાર છે.