દિલ્હી
ચાર મહાસાગરો પાર કરીને લગભગ 25,500 નોટિકલ માઇલની 314 દિવસની સફળ સફર પછી નવ મહિલા અધિકારીઓ ઘરે પરત ફર્યા

‘સમુદ્ર પ્રદક્ષિણા’ નવા ભારતના સંકલ્પ, નારી શક્તિ અને ત્રિ-સેવા સંયુક્તતાનું પ્રતીક છે: શ્રી રાજનાથ સિંહ

“IASV ત્રિવેણી ભારતની એન્જિનિયરિંગ શ્રેષ્ઠતા, સ્વદેશી ક્ષમતા અને વ્યૂહાત્મક આત્મવિશ્વાસનું પ્રમાણ છે”

રક્ષા મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહે 22 જુલાઈ, 2026 ના રોજ વિડીયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા ત્રિ-સેવા ઓલ-મહિલા પરિક્રમા નૌકા અભિયાન ‘સમુદ્ર પ્રદક્ષિણા’ને ધ્વજવંદન કર્યું. ભારતીય સૈન્ય સેઇલિંગ વેસલ (IASV) ત્રિવેણીમાં, ત્રણેય સેવાઓના નવ મહિલા અધિકારીઓ ચાર મહાસાગરો પાર કરીને લગભગ 25,500 નોટિકલ માઇલની 314 દિવસની સફર સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા પછી મુંબઈ પરત ફર્યા. ૧૧ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ શ્રી રાજનાથ સિંહ દ્વારા મુંબઈથી આ અભિયાનને વર્ચ્યુઅલી લીલી ઝંડી આપીને પ્રસ્થાન કરાવ્યું હતું.

આ પ્રસંગે બોલતા, રક્ષા મંત્રીએ આ અભિયાનના સફળ સમાપનને ભારતની નારી શક્તિ, રાષ્ટ્રના સંકલ્પનું પ્રતીક, ત્રિ-સેવા સિનર્જી અને સંયુક્તતાની અસરકારકતાનો પુરાવો અને ઇતિહાસ સામેના પડકારોને દૂર કરતા ‘નવા ભારત’ની ઉજવણી તરીકે વર્ણવ્યું.

મિશનની સફળતા ઝીણવટભર્યા આયોજન, લગભગ બે વર્ષની સઘન તાલીમ, સમર્પિત 24X7 કિનારા-આધારિત સપોર્ટ નેટવર્ક અને અસંખ્ય સંગઠનો અને સહાયક એજન્સીઓની અતૂટ પ્રતિબદ્ધતા દ્વારા શક્ય બની હતી. આ અભિયાને રેખાંશના તમામ મેરિડીયનને પાર કરીને, વિષુવવૃત્તને બે વાર પાર કરીને, આંતરરાષ્ટ્રીય તારીખ રેખાને પાર કરીને અને ત્રણ મહાન કેપ્સ – કેપ લીયુવિન, કેપ હોર્ન અને કેપ ઓફ ગુડ હોપને પરિક્રમા કરીને પરિક્રમા માટેના તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્ય માપદંડોને સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા.

કેપ હોર્નના ભયંકર ડ્રેક પેસેજ અને રાઉન્ડિંગમાંથી સફળ પસાર થવાથી કેપ હોર્નર્સના પ્રતિષ્ઠિત ક્રૂ સભ્યપદ મળ્યું, જે વિશ્વના સૌથી મુશ્કેલ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક પર વિજય મેળવનારા ખલાસીઓ માટે અનામત સન્માન છે. IASV ત્રિવેણીના ક્રૂના હિંમત, જુસ્સો અને દૃઢ નિશ્ચયની પ્રશંસા કરતા, શ્રી રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે આ અભિયાને સાબિત કર્યું છે કે માનવ હિંમત કોઈપણ તોફાન કરતાં ઘણી મોટી છે. “સમુદ્રના મોજા ઊંચા ઊંચે ચઢી શકે છે, પરંતુ ભારતની દીકરીઓનો જુસ્સો ઊંચો માર્ગ આજે દેશની મહિલાઓ તકો ઊભી કરી રહી છે, આગળથી નેતૃત્વ કરી રહી છે અને ઇતિહાસના પુસ્તકોમાં પોતાના નામ લખી રહી છે.

આ અભિયાને સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેનાના અધિકારીઓને એક જ મિશન પર એકસાથે લાવ્યા, જેમાં સંકલિત આયોજન, સીમલેસ ઇન્ટરઓપરેબિલિટી અને સહિયારી નેતૃત્વની શક્તિ દર્શાવી. દસ મહિનાથી વધુ સમય સુધી સાથે રહેવું, તાલીમ આપવી અને સફર કરવી, ક્રૂએ એક સંકલિત ટીમ તરીકે કાર્ય કર્યું, જે દર્શાવે છે કે સંયુક્તતા માત્ર એક સંગઠનાત્મક ખ્યાલ નથી પરંતુ એક બળ ગુણક છે જે કામગીરીની અસરકારકતા અને રાષ્ટ્રીય ક્ષમતાને વધારે છે.

રક્ષા મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ‘સમુદ્ર પ્રદક્ષિણા’ ફક્ત એક દરિયાઈ અભિયાન તરીકે જ યાદ રાખવામાં આવશે નહીં, પરંતુ એક એવી ઝુંબેશ જ્યાં ત્રણેય સેવાઓના મહિલા અધિકારીઓ એક જ ધ્વજ, એક જ સંકલ્પ અને એક જ ઉદ્દેશ્ય દ્વારા એક થયા છે, જે વૈશ્વિક સંદેશ આપે છે કે ભારતની તાકાત તેની એકતામાં રહેલી છે. “જ્યારે વિશ્વ સંયુક્ત કામગીરી, સંકલિત આદેશો અને બહુ-ક્ષેત્ર યુદ્ધની ચર્ચા કરી રહ્યું છે, ત્યારે IASV ત્રિવેણીએ સંયુક્તતાનું મહત્વ દર્શાવ્યું છે. જ્યારે સંકલન હોય ત્યારે ક્ષમતામાં વધારો થાય છે. જ્યારે ત્રણેય દળો એકસાથે કૂચ કરે છે ત્યારે વિજય પોતાનો માર્ગ મોકળો કરે છે,” તેમણે કહ્યું.

તેની નોંધપાત્ર દરિયાઈ સિદ્ધિ ઉપરાંત, ‘સમુદ્ર પ્રદક્ષિણા’ લશ્કરી રાજદ્વારીના એક મહત્વપૂર્ણ સાધન તરીકે ઉભરી આવી. વિશ્વભરમાં પોર્ટ કોલ દરમિયાન, IASV ત્રિવેણીએ ભારતનો સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વારસો, દરિયાઈ પરંપરાઓ, લશ્કરી વ્યાવસાયીકરણ અને સ્થાયી મૂલ્યોનું પ્રદર્શન કર્યું, જ્યારે મિત્ર રાષ્ટ્રો સાથે સદ્ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપ્યું. આ અભિયાન માત્ર એક સઢવાળી જહાજ તરીકે જ નહીં પરંતુ ભારતના તરતા રાજદૂત તરીકે પણ સેવા આપી હતી, એમ રક્ષા મંત્રીએ ઉમેર્યું હતું કે વિવિધ દેશોમાં પોર્ટ કોલથી રાષ્ટ્રની ‘સોફ્ટ પાવર’ મજબૂત થઈ છે.

શ્રી રાજનાથ સિંહે IASV ત્રિવેણીને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’નું મૂર્ત સ્વરૂપ ગણાવ્યું કારણ કે સ્વદેશી રીતે નિર્મિત 50 ફૂટના જહાજે ભારતની તકનીકી કૌશલ્ય, નવીનતા અને આત્મવિશ્વાસનું પ્રદર્શન કર્યું છે. “આ જહાજ ભારતની એન્જિનિયરિંગ શ્રેષ્ઠતા, સ્વદેશી ક્ષમતા અને વ્યૂહાત્મક આત્મવિશ્વાસનું પ્રમાણ છે,” તેમણે કહ્યું.

ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ જનરલ એનએસ રાજા સુબ્રમણ્ય, ચીફ ઓફ ધ નેવલ સ્ટાફ એડમિરલ કૃષ્ણા સ્વામીનાથન, ચીફ ઓફ ધ આર્મી સ્ટાફ જનરલ ધીરજ સેઠ, વાઇસ ચીફ ઓફ ધ એર સ્ટાફ એર માર્શલ આશુતોષ દીક્ષિત, ડિરેક્ટર જનરલ ઇન્ટિગ્રેટેડ ટ્રેનિંગ લેફ્ટનન્ટ જનરલ અજય રામદેવ, અને ઓસ્ટ્રેલિયા, ન્યુઝીલેન્ડ, આર્જેન્ટિના અને દક્ષિણ આફ્રિકાના સંરક્ષણ પ્રતિનિધિઓ નવી દિલ્હીના કર્તવ્ય ભવન-2 ના રક્ષા મંત્રી સાથે આ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી હતી.

જનરલ ઓફિસર કમાન્ડિંગ-ઇન-ચીફ, સધર્ન કમાન્ડ લેફ્ટનન્ટ જનરલ રાજેશ પુષ્કર, એર ઓફિસર કમાન્ડિંગ-ઇન-ચીફ, સાઉથ વેસ્ટર્ન એર કમાન્ડ એર માર્શલ પીવી શિવાનંદ, ડી.