CAT અને વિવિધ વેપાર અને ખેડૂત સંગઠનોએ સરકારને ખેડૂતો, વેપારીઓને પીળા વટાણાની ડ્યુટી-મુક્ત આયાતથી થનારા સંભવિત નુકસાન અને આગામી વર્ષોમાં ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવવાના વડા પ્રધાનના વિઝન વિશે વારંવાર જાણ કરી હતી. CAT અને GROA ના પ્રતિનિધિઓએ દિલ્હીમાં દેશના કૃષિ પ્રધાન શિવરાજ સિંહ ચૌહાણને અપીલ કરવા માટે મુલાકાત કરી હતી. આ પછી, CAT ના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ અને દિલ્હી ચાંદની ચોકના સાંસદ પ્રવીણ ખંડેલવાલે તાત્કાલિક સંબંધિત મંત્રીઓ સાથે વાત કરી. અંતે, કેન્દ્ર સરકારે 1 નવેમ્બરથી પીળા વટાણાની આયાત પર 10% આયાત ડ્યુટી અને 20% કૃષિ માળખાગત વિકાસ ઉપકર લાદ્યો. ખરીફ સિઝન પહેલા સ્થાનિક કઠોળ ઉત્પાદકોને આનાથી રાહત મળી છે. કેન્દ્ર સરકારે કઠોળ ઉત્પાદકોને ટેકો આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નીતિગત નિર્ણય લીધો છે. નાણા મંત્રાલયે બુધવારે મોડી સાંજે એક જાહેરનામું બહાર પાડીને પીળા વટાણાની આયાત પર 1 નવેમ્બરથી ડ્યુટી લાદવાની જાહેરાત કરી છે. આ અંતર્ગત, આયાતી પીળા વટાણા પર 30% ની કુલ આયાત ડ્યુટી પહેલી નવેમ્બરથી લાદવામાં આવશે.
આ 30% લેવી સ્થાનિક કઠોળ બજારને સસ્તા આયાતથી બચાવવાનો પ્રયાસ છે, જે ખરીફ સિઝનની શરૂઆત પહેલા ખેડૂતો માટે ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે. આ પગલાથી ડિસેમ્બર 2023 થી અમલમાં રહેલી ડ્યુટી-મુક્ત આયાત નીતિનો અંત આવે છે, જેને ઘણી વખત લંબાવવામાં આવી હતી. સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે 31 ઓક્ટોબર સુધી જારી કરાયેલ બિલ ઓફ લેડિંગ (શિપમેન્ટ દસ્તાવેજો) સાથેની આયાતને આ નવી લેવીમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવશે.
કેનેડા, રશિયા અને અન્ય દેશોમાંથી પીળા વટાણાની ડ્યુટી-મુક્ત આયાતને કારણે સ્થાનિક ચણા (પીળા વટાણાનો વિકલ્પ) ના બજાર ભાવમાં ઘટાડો થયો છે, જેના કારણે ખેડૂતોની આવક પર અસર પડી રહી છે. વિદેશી આયાત સ્થાનિક કઠોળના ભાવ ઘટાડી રહી હતી, જેના કારણે ખેડૂતોને લઘુત્તમ ટેકાના ભાવથી ઘણા ઓછા ભાવે વેચવાની ફરજ પડી હતી.
ઉત્પાદનની અછતને કારણે, ડિસેમ્બર 2023 માં ડ્યુટી-ફ્રી આયાતને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આના કારણે વિદેશથી મોટા પાયે કઠોળની આયાત થઈ હતી. માહિતી અનુસાર, ગયા વર્ષે, 2024 માં, ભારતે કુલ 6.7 મિલિયન ટન કઠોળની આયાત કરી હતી, જેમાંથી 3 મિલિયન ટન પીળા વટાણા હતા. આ આયાત મુખ્યત્વે કેનેડા અને રશિયાથી કરવામાં આવી હતી. ભારત હાલમાં વિશ્વનો સૌથી મોટો કઠોળનો આયાતકાર દેશ છે.
લાંબા સમયથી, ચણા, ચણા અને તુવેર જેવા કઠોળના સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાની જરૂર છે. આ માટે ખેડૂતોને પ્રોત્સાહન પૂરું પાડવું એ મુખ્ય છે. જો ખેડૂતોને કઠોળ માટે સારા બજાર ભાવ મળે છે, તો તેઓ સ્વાભાવિક રીતે કઠોળ વાવવા માટે પ્રેરિત થાય છે. આ જ કારણ છે કે સરકારે બજેટ 2025 માં તુવેર, અડદ અને મસૂરની 100% સરકારી ખરીદીને વધુ ચાર વર્ષ માટે લંબાવવાની જાહેરાત કરી હતી. પ્રધાનમંત્રીના અન્નદાતા આય સંરક્ષણ અભિયાનનો હેતુ MSP પર ખરીદીને મજબૂત બનાવવાનો છે. સરકાર દેશને કઠોળમાં આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે પ્રયત્નશીલ છે. આ માટે, 2025-26 માટે ખરીફ ઉત્પાદન લક્ષ્યાંકમાં કઠોળને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
વૈશ્વિક પીળા વટાણા બજાર અસ્થિર છે. આ વર્ષના માર્ચમાં, કેનેડાએ ચાઇનીઝ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ પર ટેરિફ લાદ્યો હતો, જેના જવાબમાં ચીને કેનેડિયન વટાણા પર 100% ટેરિફ લાદ્યો હતો. આનાથી કેનેડિયન નિકાસકારો ભારત તરફ વળ્યા હતા, પરંતુ હવે 30% લેવી આયાતને વધુ મોંઘી બનાવશે. આ પગલું ભારતીય ખેડૂતો માટે ફાયદાકારક છે પરંતુ આયાતકારોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.