નારી શક્તિ અને વિકસિત ભારતના વિઝનને યાદ કરીને, સંરક્ષણ મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહે 11 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ ગેટવે ઓફ ઈન્ડિયા, મુંબઈથી વિશ્વના પ્રથમ ઐતિહાસિક ત્રિ-સેવા મહિલા પરિક્રમા નૌકા અભિયાન “સમુદ્ર પ્રદક્ષિણા” ને વર્ચ્યુઅલી લીલી ઝંડી આપી. સાઉથ બ્લોકથી પોતાના સંબોધનમાં, સંરક્ષણ મંત્રીએ આ યાત્રાને નારી શક્તિ, ત્રણેય સેવાઓની સામૂહિક શક્તિ, એકતા અને સંયુક્તતા, આત્મનિર્ભર ભારત અને તેની લશ્કરી રાજદ્વારી અને વૈશ્વિક દૃષ્ટિકોણનું તેજસ્વી પ્રતીક ગણાવ્યું.
આગામી નવ મહિનામાં, 10 મહિલા અધિકારીઓ સ્વદેશી રીતે નિર્મિત ભારતીય લશ્કરી સેઇલિંગ વેસલ (IASV) ત્રિવેણી પર સવારી કરશે અને પૂર્વીય રૂટ પર લગભગ 26,000 નોટિકલ માઇલનું અંતર કાપશે. તેઓ બે વાર વિષુવવૃત્ત પાર કરશે અને ત્રણ મહાન કેપ્સ – લીયુવિન, હોર્ન અને ગુડ હોપ – ની પરિક્રમા કરશે અને તમામ મુખ્ય મહાસાગરો તેમજ દક્ષિણ મહાસાગર અને ડ્રેક પેસેજ સહિત કેટલાક સૌથી ખતરનાક પાણીમાં સફર કરશે. મે 2026 માં મુંબઈ પરત ફરતા પહેલા ટીમ ચાર આંતરરાષ્ટ્રીય બંદરોની પણ મુલાકાત લેશે.
શ્રી રાજનાથ સિંહે સમુદ્ર પ્રદક્ષિણાને માત્ર જહાજ પરની યાત્રા નહીં પણ આધ્યાત્મિક અભ્યાસ અને શિસ્ત અને ઇચ્છાશક્તિની યાત્રા તરીકે વર્ણવી. તેમણે કહ્યું, “અભિયાન દરમિયાન, આપણા અધિકારીઓ ઘણા પડકારોનો સામનો કરી શકે છે પરંતુ તેમના દૃઢ નિશ્ચયની જ્યોત અંધકારને વીંધતી રહેશે. તેઓ સુરક્ષિત રીતે ઘરે પાછા ફરશે અને વિશ્વને બતાવશે કે ભારતીય મહિલાઓની બહાદુરી કોઈપણ મર્યાદાથી આગળ છે.”
સંરક્ષણ મંત્રીએ તાજેતરમાં બે ભારતીય મહિલા નૌકાદળ અધિકારીઓ – લેફ્ટનન્ટ કમાન્ડર દિલના કે અને લેફ્ટનન્ટ કમાન્ડર રૂપા એ – દ્વારા પ્રાપ્ત કરાયેલા અસાધારણ સિદ્ધિને યાદ કરી, જેમણે બીજા સ્વદેશી જહાજ INS તારિણી પર વિશ્વની પરિક્રમા સફળતાપૂર્વક કરી, હિંમત અને સમર્પણ સાથે અનેક પડકારોનો સામનો કર્યો. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે IASV ત્રિવેણી દરિયાઈ સાહસમાં વધુ એક વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કરશે અને ભારતની દરિયાઈ યાત્રામાં વધુ એક સુવર્ણ પ્રકરણ લખશે.
શ્રી રાજનાથ સિંહે ત્રિ-સેવા અભિયાનને ત્રણેય સેવાઓ વચ્ચે એકતા પ્રત્યે સરકારની પ્રતિબદ્ધતાના ઉત્તમ ઉદાહરણ તરીકે વર્ણવ્યું. “અમારું માનવું છે કે જ્યારે સશસ્ત્ર દળોમાં એકતાની ભાવના હોય છે, ત્યારે સૌથી મોટો પડકાર પણ નાનો લાગે છે,” તેમણે કહ્યું.
પુડુચેરીમાં સ્વદેશી રીતે નિર્મિત 50 ફૂટ લાંબા IASV ત્રિવેણીને આત્મનિર્ભર ભારતનું પ્રતીક ગણાવતા, સંરક્ષણ મંત્રીએ કહ્યું કે આ જહાજ સંરક્ષણ નવીનતા અને ટેકનોલોજીમાં ભારતના વિશ્વાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે કહ્યું કે IASV ત્રિવેણીનો દરેક નોટિકલ માઇલ ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા અને આત્મનિર્ભરતા તરફની યાત્રા છે.
શ્રી રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે, ટીમની વાતચીત વિશ્વને સશસ્ત્ર દળોની શક્તિ તેમજ ભારતીય સંસ્કૃતિ, પરંપરા અને મૂલ્યોનો પરિચય કરાવશે. તેમણે કહ્યું કે IASV ત્રિવેણી માત્ર સહનશક્તિનું જહાજ નથી પણ રાજદ્વારીનું જહાજ પણ છે.
વર્ચ્યુઅલ ફ્લેગ-ઓફ દરમિયાન, સંરક્ષણ પ્રધાનની સાથે ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ જનરલ અનિલ ચૌહાણ, ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદી, ચીફ ઓફ નેવલ સ્ટાફ એડમિરલ દિનેશ કે ત્રિપાઠી અને ચીફ ઓફ એર સ્ટાફ એર ચીફ માર્શલ અમર પ્રીત સિંહ સાઉથ બ્લોક ખાતે હાજર હતા. ગેટવે ઓફ ઈન્ડિયા ખાતે ફ્લેગ ઓફિસર કમાન્ડિંગ-ઈન-ચીફ, વેસ્ટર્ન નેવલ કમાન્ડ વાઇસ એડમિરલ કૃષ્ણા સ્વામીનાથન અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજર હતા.

૧૦ સભ્યોના ક્રૂમાં ચીફ ઓફ ઓપરેશન્સ લેફ્ટનન્ટ કર્નલ અનુજા વરુડકર, ડેપ્યુટી ચીફ ઓફ ઓપરેશન્સ સ્ક્વોડ્રન લીડર શ્રદ્ધા પી રાજુ, મેજર કરમજીત કૌર, મેજર ઓમિતા દલવી, કેપ્ટન પ્રાજક્તા પી નિકમ, કેપ્ટન દૌલી બુટોલા, લેફ્ટનન્ટ કમાન્ડર પ્રિયંકા ગુસૈન, વિંગ કમાન્ડર વિભા સિંહ, સ્ક્વોડ્રન લીડર અરુવી જયદેવ અને સ્ક્વોડ્રન લીડર વૈશાલી ભંડારીનો સમાવેશ થાય છે.
ટીમે ત્રણ વર્ષની કઠોર તાલીમ લીધી છે, જેમાં ક્લાસ B જહાજો પર ટૂંકા ઓફશોર અભિયાનોથી શરૂ કરીને ઓક્ટોબર 2024 માં હસ્તગત કરાયેલ ક્લાસ A યાટ IASV ત્રિવેણીનો સમાવેશ થાય છે. તેમની તૈયારીમાં ભારતના પશ્ચિમી દરિયા કિનારા પર સતત પડકારજનક સફર અને મુંબઈથી સેશેલ્સ અને આ વર્ષની શરૂઆતમાં પાછા ફરવાનો ઐતિહાસિક આંતરરાષ્ટ્રીય અભિયાનનો સમાવેશ થાય છે, જેણે તેમની નાવિકતા, સહનશક્તિ અને આત્મનિર્ભરતાને માન્ય કરી.

સમુદ્ર પ્રદક્ષિણા વિશે
આ પરિક્રમા વર્લ્ડ સેઇલિંગ સ્પીડ રેકોર્ડ કાઉન્સિલના કડક માપદંડોનું પાલન કરશે, જેમાં બધા રેખાંશ, વિષુવવૃત્તને પાર કરવું અને ફક્ત સેઇલ હેઠળ 21,600 નોટિકલ માઇલથી વધુનું અંતર કાપવું જરૂરી છે, કોઈપણ સેઇલિંગ વિના.