મુંબઈ
‘સત્યમેવ જયતે ખેડૂત કપ ૨૦૨૬’ માત્ર એક સ્પર્ધા નથી પરંતુ મહારાષ્ટ્રમાં કૃષિ પરિવર્તન માટે એક વ્યાપક જન આંદોલન છે. આ પહેલની સૌથી મોટી સફળતા ખેડૂતોમાં તેના દ્વારા જગાવવામાં આવેલા આત્મવિશ્વાસમાં રહેલી છે. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે આજે સક્રિય ૧૮,૦૦૦ ખેડૂત જૂથો આખરે ૫૦ લાખ (૫૦ લાખ) ખેડૂતોને એકત્ર કરશે.
મુખ્યમંત્રી ફડણવીસ તેમના સત્તાવાર નિવાસસ્થાન, ‘વર્ષા’ ખાતે પાણી ફાઉન્ડેશનના સહયોગથી આયોજિત ‘ખેડૂત કપ ૨૦૨૬’ ના લોન્ચ કાર્યક્રમમાં બોલી રહ્યા હતા. ઉપસ્થિત મહાનુભાવોમાં કૃષિ મંત્રી દત્તાત્રય ભરણે, રાજ્યમંત્રી એડવોકેટ કુમાર, રાજ્યમંત્રી કૃષ્ણકુમાર, કૃષિ આશિષ જયસ્વાલ, પાણી ફાઉન્ડેશનના સ્થાપક અને અભિનેતા આમિર ખાન, અધિક મુખ્ય સચિવ વિકાસ ચંદ્ર રસ્તોગી, મુખ્યમંત્રીના મુખ્ય સચિવ શ્રીકર પરદેશી, કૃષિ વિભાગના સચિવ પરિમલ સિંહ, ગ્રામીણ વિકાસ વિભાગના સચિવ ચંદ્રકાંત પુલકુંડવાર, કૃષિ કમિશનર સૂરજ માંધારે અને કૃષિ નિયામક (વિસ્તરણ અને તાલીમ) રફીક નાયકવાડી. રાજ્યભરના ખેડૂતોએ ઝૂમ લિંક દ્વારા આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો.
કાર્યક્રમ દરમિયાન ‘સ્માર્ટ શેટી’ (સ્માર્ટ ફાર્મિંગ) એપ લોન્ચ કરવામાં આવી હતી. કૃષિ વિભાગના સચિવ પરિમલ સિંહે ખેડૂત કપ દ્વારા અમલમાં મુકવામાં આવેલી પહેલ વિશે વિગતો આપી હતી, જે 26 ઓગસ્ટ, 2025 થી રાજ્યભરના 46 તાલુકાઓમાં ચાલી રહી છે.
મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ‘સત્યમેવ જયતે ખેડૂત કપ 2026’ પહેલ દ્વારા ખેડૂતોમાં ઉત્પન્ન થયેલ વિશ્વાસ ભવિષ્યના કૃષિ પરિવર્તન માટે પાયા તરીકે કામ કરશે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ખેડૂત કપમાં ભાગ લેનારા 18,000 ખેડૂત જૂથો મહારાષ્ટ્રમાં કૃષિ ક્રાંતિના શિલ્પી બનશે, અને લાખો અન્ય ખેડૂતો તેમના અનુભવોમાંથી પ્રેરણા મેળવશે. તેમણે વધુમાં જાહેરાત કરી કે વિધાનસભામાં ‘મહિલા ખેડૂત બિલ’ પસાર કરવામાં આવશે, જે એવી મહિલાઓને ખેડૂત તરીકે સત્તાવાર માન્યતા આપશે જેમના નામ હાલમાં જમીન માલિકીના રેકોર્ડમાં દેખાતા નથી. ગયા વર્ષે ‘ફાર્મર કપ’માં ભાગ લેનારા ખેડૂત જૂથોએ સોયાબીન, કપાસ અને મકાઈના ઉત્પાદનમાં સરેરાશ 71% વધારો હાંસલ કર્યો હતો. કૃષિ ઇનપુટ્સની સામૂહિક ખરીદીને પરિણામે ₹1,584 કરોડની બચત થઈ હતી, જ્યારે સામૂહિક શ્રમ પ્રયાસોથી શ્રમ ખર્ચમાં પ્રતિ એકર આશરે ₹6,000 ની બચત થઈ હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે જૂથ ખેતી ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવામાં અને ખેડૂતોની આવક વધારવામાં નોંધપાત્ર મદદ કરે છે.
મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે મહારાષ્ટ્ર કૃષિમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાનો ઉપયોગ કરનાર દેશનું પ્રથમ રાજ્ય બની રહ્યું છે. ‘મહાવિસ્ટાર’ એપ અને ‘ફાર્મર કપ’માંથી ડેટા એકીકૃત કરીને ખેડૂતોને વધુ અસરકારક માર્ગદર્શન મળશે. ‘ફાર્મર કપ’માંથી મેળવેલી આંતરદૃષ્ટિના આધારે રાજ્યની કૃષિ નીતિઓમાં પણ જરૂરી ગોઠવણો કરવામાં આવશે. રાજ્ય સરકારની વિવિધ યોજનાઓના સંકલન દ્વારા જૂથ ખેતીને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવશે. આ વર્ષે અલ નીનોને કારણે વરસાદ ઓછો થવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં લેતા, તેમણે ખેડૂતોને તાત્કાલિક પાણી સંરક્ષણ માળખાઓનું સમારકામ, કાંપ કાઢવા અને પાણી સંગ્રહ વધારવાના કાર્યો હાથ ધરવા વિનંતી કરી; તેમણે યાદ કર્યું કે ‘જલયુક્ત શિવર’ જેવી પહેલોએ ભૂતકાળના દુષ્કાળની પરિસ્થિતિઓમાં કેવી રીતે નોંધપાત્ર રાહત આપી હતી.
મુખ્યમંત્રીએ જાહેરાત કરી કે તેઓ ‘ખેડૂત કપ’માં અસાધારણ રીતે સારું પ્રદર્શન કરનારા ખેડૂત જૂથોના ગામોની વ્યક્તિગત મુલાકાત લેશે. જ્યારે કૃષિ વિકાસ રાજ્ય સામે સૌથી મોટો પડકાર રહ્યો છે, ત્યારે તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે સરકાર, પાણી ફાઉન્ડેશન, કૃષિ વિભાગ અને ખેડૂતોના સહયોગી પ્રયાસો દ્વારા આગામી પાંચથી સાત વર્ષમાં મહારાષ્ટ્રના કૃષિ ક્ષેત્રમાં ઐતિહાસિક પરિવર્તન પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. તેમણે ખાતરી આપી કે દરેક ભાગ લેનાર ખેડૂત પહેલાથી જ વિજેતા છે અને આ ચળવળ રાજ્યમાં કૃષિ સમૃદ્ધિના નવા અધ્યાયની શરૂઆત કરશે.
જનભાગીદારી દ્વારા કૃષિ સમૃદ્ધિનો માર્ગ
– કૃષિ મંત્રી દત્તાત્રય ભરણે
કૃષિ મંત્રી ભરણેએ જણાવ્યું હતું કે સામૂહિક ખેતી અને સંયુક્ત આયોજન પ્રયાસો ચોક્કસપણે ખેડૂતો માટે ઉત્પાદનમાં વધારો અને ઉચ્ચ આવક તરફ દોરી શકે છે. ‘ખેડૂત કપ’ પહેલથી ખેડૂતોમાં આશા અને આત્મવિશ્વાસની નવી ભાવના જાગી છે. ખાસ કરીને મહિલા જૂથો જેમણે જમીનની માલિકી ન હોવા છતાં, સાથે મળીને સામૂહિક ખેતી કરવાનો નિર્ણય લીધો તેમના માટે પ્રશંસા કરવી યોગ્ય છે. જો દરેકના ભાવનાત્મક બંધન અને કૃષિ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને ધ્યાનમાં રાખીને સામૂહિક ખેતીનો માર્ગ અપનાવવામાં આવે તો, મહારાષ્ટ્ર ફરી એકવાર કૃષિ ક્ષેત્રમાં એક માપદંડ સ્થાપિત કરી શકે છે. રાજ્ય સરકાર કુદરતી આફતોનો સામનો કરી રહેલા ખેડૂતો માટે વિવિધ રાહત પગલાં અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકી રહી છે. સરકાર લોન માફી, વીજળી રાહતો અને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની વિવિધ યોજનાઓના લાભો મહત્તમ ખેડૂતો સુધી પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવા જેવી પહેલો દ્વારા ખેડૂતોના કલ્યાણ માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
વિકસિત ભારત માટે ખેડૂતોની પ્રગતિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો: આમિર ખાન
અભિનેતા આમિર ખાને જણાવ્યું હતું કે, “વિકસિત ભારતના સ્વપ્નને સાકાર કરવા માટે, ખેડૂતો સૌ પ્રથમ સમૃદ્ધ અને સશક્ત બને તે જરૂરી છે. ‘ફાર્મર કપ’ પહેલ દ્વારા રાજ્યભરમાં 18,000 થી વધુ ખેડૂત જૂથોની રચના કરવામાં આવી છે. આ સમગ્ર પ્રયાસમાં માર્ગદર્શકો મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. જેમ એક ઉત્તમ શિક્ષક વિદ્યાર્થીના ભવિષ્યને ઘડે છે, તેમ આ માર્ગદર્શકો ખેડૂત જૂથોને યોગ્ય દિશામાં માર્ગદર્શન આપશે અને તેમની સફળતામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. આ પહેલ ડિજિટલ અને વ્યક્તિગત ક્રિયાપ્રતિક્રિયાનું અસરકારક મિશ્રણ રજૂ કરે છે. ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ ઓછા ખર્ચે મોટી સંખ્યામાં લોકો સુધી પહોંચવાની મંજૂરી આપે છે, જ્યારે રૂબરૂ ક્રિયાપ્રતિક્રિયા વિશ્વાસ અને વ્યક્તિગત જોડાણની ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપે છે. બંને અભિગમોનો સંયુક્ત ઉપયોગ આ પ્રયોગને વધુ અસરકારક બનાવશે.”
આમિરખાને મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ અને પહેલની ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિના તમામ સભ્યો દ્વારા આપવામાં આવેલા નેતૃત્વ માટે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી અને પ્રશંસા કરી. તેમણે કૃષિ યુનિવર્સિટીઓના પ્રોફેસરો અને વૈજ્ઞાનિકોનો પણ આભાર માન્યો જેઓ ખેડૂતો સાથે પોતાનું જ્ઞાન અને અનુભવ શેર કરી રહ્યા છે.
