મહારાષ્ટ્ર સરકારે લાડકી બહેન યોજના હેઠળ 68 લાખ મહિલાઓને અયોગ્ય જાહેર કરતાં રાજ્ય સરકારને વાર્ષિક અંદાજે ₹12,240 કરોડની બચત થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય બાદ યોજનાનો કુલ વાર્ષિક ખર્ચ ₹43,740 કરોડથી ઘટાડીને ₹31,500 કરોડ કરવામાં આવશે.
ઈ-કેવાયસી ફરજિયાત બનતાં મોટી સંખ્યામાં નામ કાપાયા
સરકારે લાડકી બહેન યોજના માટે ઈ-કેવાયસી (e-KYC) ફરજિયાત બનાવ્યું હતું. શરૂઆતમાં તેની અંતિમ તારીખ 31 માર્ચ રાખવામાં આવી હતી, જેને હવે 30 એપ્રિલ સુધી લંબાવવામાં આવી છે. ઈ-કેવાયસી પૂર્ણ ન કરનાર અથવા અયોગ્ય ગણાયેલી મહિલાઓને યોજનામાંથી બહાર કરવામાં આવી છે.
મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગના સૂત્રો અનુસાર, યોજનાની શરૂઆત સમયે લગભગ 2.47 કરોડ મહિલાઓ લાભાર્થી તરીકે નોંધાઈ હતી. તેમાંમાંથી 1.75 કરોડ મહિલાઓએ માર્ચ 2026 સુધીમાં ઈ-કેવાયસી પૂર્ણ કરી હતી, જ્યારે 68 લાખ મહિલાઓને અયોગ્ય જાહેર કરીને યોજનામાંથી બાકાત રાખવામાં આવી છે.
અયોગ્ય લાભાર્થીઓને રોકવાથી ખજાનાનો બોજ ઓછો
યોજનાના અમલ દરમિયાન અયોગ્ય મહિલાઓ તેમજ કેટલાક પુરુષોએ પણ લાભ મેળવ્યો હોવાની ફરિયાદો મળી હતી. ત્યારબાદ 18 સપ્ટેમ્બર 2025ના પરિપત્ર દ્વારા ઈ-કેવાયસી ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું હતું.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા લગભગ 20 મહિનામાં અયોગ્ય લાભાર્થીઓના ખાતામાં ₹20,000 કરોડથી વધુની રકમ જમા થઈ ચૂકી છે. હવે આ લાભાર્થીઓને દૂર કરવામાં આવતા સરકારના ખજાનાં પરનો બોજ નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે.
પાત્ર મહિલાઓને યથાવત્ ₹1,500ની સહાય
લાડકી બહેન યોજના હેઠળ પાત્ર મહિલાઓને દર મહિને ₹1,500ની નાણાકીય સહાય આપવામાં આવી રહી છે. હવે 1.75 કરોડ મહિલાઓ આ યોજનાના પાત્ર લાભાર્થી તરીકે યથાવત્ રહેશે.
લોકપ્રિય યોજના, પરંતુ દુરુપયોગ પણ સામે આવ્યો
જુલાઈ 2024માં શરૂ કરાયેલી આ યોજના રાજ્યમાં ખૂબ લોકપ્રિય બની હતી અને તેને રાજકીય રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી હતી. જોકે, સમય જતાં મોટી સંખ્યામાં નકલી અને અયોગ્ય લાભાર્થીઓ જોડાયા હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
ચૂંટણી બાદ સરકાર દ્વારા હાથ ધરાયેલી તપાસમાં 68 લાખ મહિલાઓ અયોગ્ય હોવાનું સામે આવતા હવે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. આ પગલાથી સરકારી ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની સાથે યોજનાની પારદર્શિતા વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
