મુંબઇ શ્રીશ ઉપાધ્યાય

આજે મુંબઈમાં આયોજિત એક જાહેર સભા દરમિયાન, ઉબથાના વડા ઉદ્ધવ ઠાકરે અને મનસેના વડા રાજ ઠાકરેએ 20 વર્ષ પછી સ્ટેજ શેર કર્યું. પરંતુ આજે પણ પ્રશ્ન એ રહે છે કે સ્વાર્થી રાજકારણને કારણે અલગ થયેલા બંને ભાઈઓ “મરાઠી” ના મુદ્દા પર ક્યાં સુધી સાથે રહેશે?આવનારી પાલિકાની ચૂંટણીમાં શું રાજ ઠાકરે મહાવિકાસ આઘાડીને ટેકો આપશે કે પછી છેલ્લી ઘડીએ ગુલાન્ટ મારશે?

સત્તાની શક્તિ મોટામાં મોટા લોકોને પણ અલગ કરે છે. તે જ સમયે, સત્તાનો લોભ મોટામાં મોટા દુશ્મનોને પણ એકસાથે લાવે છે. આજે, દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં આ જોવા મળ્યું. શિવસેનાના વડા બાલા સાહેબ ઠાકરેના નેતૃત્વમાં એક સમયે સાથે કામ કરનારા ઉદ્ધવ અને રાજ ફક્ત અને ફક્ત સત્તાના નશાને કારણે એકબીજાના દુશ્મન બન્યા. તે સમયે, બાલા સાહેબ દ્વારા તેમને મનાવવાના વારંવાર પ્રયાસો છતાં, રાજ ઠાકરે શિવસેનાથી અલગ થઈ ગયા અને મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેનાની રચના કરી. બાલા સાહેબના પગલે ચાલીને, તેમણે મરાઠી ભાષાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 13 બેઠકો જીતી.

મીડિયા સાથે વાત કરતી વખતે રાજ ઠાકરેએ ફિલ્મી શૈલીમાં ઉદ્ધવ પર કટાક્ષ કરતા કહ્યું હતું કે, “અપુન ને એક મારા, પર સોલિડ મારા મારા ના.” જોકે, ભાજપ સાથે જોડાણ હોવા છતાં, શિવસેના તે સમયે સત્તામાં આવી શકી નહીં.

2014 માં સમય બદલાયો. શિવસેના-ભાજપ સત્તામાં આવ્યા. મરાઠી મુદ્દાને છોડીને હિન્દુત્વના મુદ્દા પર આવવાનો રાજ ઠાકરેનો પ્રયાસ ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગયો અને મનસેની સંખ્યા 13 થી ઘટીને 1 ધારાસભ્ય થઈ ગઈ. મનસેને નુકસાન થયું કારણ કે તેણે આ મુદ્દો છોડી દીધો, મતોના લોભમાં હિન્દુત્વને મુદ્દો બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, જ્યારે હિન્દુત્વ શિવસેના-ભાજપનો જાણીતો મુદ્દો હતો.

2019 માં, શિવસેનાએ ભાજપની લહેરનો લાભ લઈને 56 બેઠકો જીતી. સત્તાના લોભમાં, ઉદ્ધવ ઠાકરેએ હિન્દુત્વનો મુદ્દો છોડી દીધો, કોંગ્રેસ સાથે જોડાણ કર્યું અને સત્તામાં આવ્યા. બે વર્ષમાં, એકનાથ શિંદેએ શિવસેનાના 40 થી વધુ ધારાસભ્યો સહિત સમગ્ર શિવસેના છીનવી લીધી.

એકનાથ શિંદેએ ભાજપ સાથે સરકાર બનાવી અને મુખ્યમંત્રી બન્યા. ઉદ્ધવ ઠાકરે બૂમો પાડતા રહ્યા કે એકનાથ શિંદેએ દગો આપ્યો. પણ શું તેમણે ક્યારેય પોતાની અંદર જોયું કે 2019ની ચૂંટણી જીતવા માટે તેમણે મહારાષ્ટ્રના હિન્દુઓ સાથે દગો નહીં તો શું કર્યું?

ઉદ્ધવે સત્તાના લોભમાં હિન્દુત્વનો ત્યાગ કર્યો અને 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પોતાને ધર્મનિરપેક્ષ સાબિત કરવાના આડમાં મુસ્લિમ મતો, કોંગ્રેસ, રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટીનો ટેકો લઈને અભૂતપૂર્વ સફળતા મેળવી. જોકે, આ સફળતા લાંબો સમય ટકી ન હતી. 2024ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, એકનાથ શિંદેએ શિવસેનાના 57 ધારાસભ્યો જીત્યા જ્યારે ઉદ્ધવ ઠાકરે ફક્ત 20 ધારાસભ્યો જ જીતી શક્યા.

મહારાષ્ટ્રના લોકોએ ગઠબંધનને 48 બેઠકો સુધી ઘટાડી દીધું. 101 બેઠકો પર ચૂંટણી લડનારી કોંગ્રેસ 15 બેઠકો જીતી શકી. 2019ની સરખામણીમાં, તેણે 29 બેઠકો ગુમાવી. મત હિસ્સામાં પણ લગભગ 4 ટકાનો ઘટાડો થયો. તેના બીજા સાથી પક્ષ ઉદ્ધવ ઠાકરેની શિવસેના, જેણે 95 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી, તે ઘટીને 20 થઈ ગઈ. ભારતીય રાજકારણના ચાણક્ય શરદ પવારે 86 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી પરંતુ માત્ર 13 બેઠકો જીતી શક્યા હતા.

આ પરિણામો પરથી એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે કે જે કોઈ સત્તાના લોભમાં આ મુદ્દો છોડી દેશે, તેને એ ગેરસમજ થશે કે જનતા મૂર્ખ છે, સમય આવતાં જનતા તેનો ગેરસમજ દૂર કરશે.

આ ઘટનાઓ પરથી બીજી એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે કે સત્તાના લોભમાં બંને ઠાકરે ભાઈઓએ ફરી મુદ્દો બદલી નાખ્યો છે. મનસેએ ફરી હિન્દુત્વ છોડી દીધું અને મરાઠીવાદ અપનાવ્યો, ઉભાથાએ ધર્મનિરપેક્ષતા છોડી દીધી અને ફરીથી હિન્દુત્વ અને મરાઠી ભાષાને મુદ્દો બનાવ્યો. એટલા માટે એક મોટો પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે શું સત્તાની દોડમાં આગળ વધવાની ઇચ્છા ફરી એકવાર ઠાકરે ભાઈઓના મરાઠી ભાષાના મુદ્દાને ઢાંકી દેશે?

આ વખતે, કોંગ્રેસ, જે ઘણીવાર મરાઠી ભાષા ચર્ચા દરમિયાન તટસ્થતાની ભૂમિકા ભજવે છે, તે પણ હિન્દીનો વિરોધ કરતી જોવા મળી.

હવે આગામી મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓમાં એ જોવાનું ખૂબ જ રસપ્રદ રહેશે કે જનતા મુદ્દા છોડી દેનારાઓ સાથે છે કે મુદ્દાઓ પર વળગી રહેનારાઓ સાથે?