સતીષ સોની

ભારતીય રેલને દેશની જીવનરેખા કહેવામાં આવે છે. રેલ પરિચાલનમાં રેલવે સ્ટેશનોની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ હોય છે અને આ રેલવે સ્ટેશન શહેરની ઓળખ પણ હોય છે. મોટાભાગના રેલવે સ્ટેશન હાર્ટ ઓફ ધ સિટી હોય છે, જેની આસપાસ શહેરની તમામ આર્થિક, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક ગતિવિધિઓ કેન્દ્રિત હોય છે. તેથી રેલવે સ્ટેશનોનો આ રીતે વિકાસ કરવામાં આવવો જોઈએ કે રેલવે સ્ટેશન માત્ર ટ્રેનોના થોભવાના સ્થાન ન બને, પરંતુ શહેરની ઓળખ પણ બને. સુંદર અને ભવ્ય સ્ટેશનોને જ્યારે શહેરની સાંસ્કૃતિક, આધ્યાત્મિક અને ધાર્મિક વિરાસતના આધારે વિકસાવવામાં આવે છે, તો ટ્રેનથી પહોંચનારો દેશી અને વિદેશી પર્યટક શહેર સાથે પોતાના પ્રથમ પરિચયને યાદગાર બનાવી લે છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના કુશળ નેતૃત્વમાં ભારતની વૈશ્વિક શાખ વધી છે. દેશના વિવિધ રેલવે સ્ટેશનોના પુનર્વિકાસનો શિલાન્યાસ કરતા વડાપ્રધાને કહ્યું હતું કે ‘વિકસિત થવાના લક્ષ્ય તરફ કદમ વધારી રહેલું ભારત પોતાના અમૃતકાળના પ્રારંભમાં છે. નવી ઊર્જા છે, નવી પ્રેરણા છે, નવા સંકલ્પો છે.’ ભારતીય રેલે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પ્રેરણાથી દેશના 1300થી વધુ રેલવે સ્ટેશનોના કાયાકલ્પનું કામ શરૂ કર્યું અને હવે 2 વર્ષથી પણ ઓછા સમયગાળામાં અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના હેઠળ પુનર્વિકસિત 103 રેલવે સ્ટેશનોનું ઉદ્ઘાટન થવાનું છે. રેલવે સ્ટેશનોના પુનર્વિકાસની આ ગતિ અદ્વિતીય છે. અનેક કાર્યક્રમોમાં વડાપ્રધાન કહી ચૂક્યા છે કે જે પરિયોજનાઓનો તેઓ શિલાન્યાસ કરે છે તેનું ઉદ્ઘાટન પણ તેઓ જ કરે છે. વાસ્તવમાં, વિકસિત થઈ રહેલા ભારતની આ નવી સંસ્કૃતિ છે, જેના હેઠળ પરિયોજનાઓને પૂરી કરવાની ગતિ ઘણી તેજ થઈ છે. ભારતીય રેલે જેટલી ઝડપી ગતિથી આ કામને સંપન્ન કર્યું છે, તેના માટે તેની પ્રશંસા થવી જોઈએ.

અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના હેઠળ વિકસાવવામાં આવી રહેલા 1300થી વધુ સ્ટેશનોમાં જે 103 સ્ટેશન હમણાં બનીને તૈયાર થયા છે, આ સ્ટેશનો પર ભવ્ય પ્રવેશદ્વાર, આકર્ષક ફસાડ, હાઈ માસ્ટ લાઇટિંગ, આધુનિક પ્રતિક્ષાલય, ટિકિટ કાઉન્ટર, મોર્ડન ટોયલેટ અને દિવ્યાંગજન માટે સુગમ રેમ્પ જેવી સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવી છે. પ્લેટફોર્મ પર શેલ્ટર, કોચ ઇન્ડિકેશન સિસ્ટમ અને માહિતી માટે ડિજિટલ ડિસ્પ્લે લગાવવામાં આવ્યા છે. તમામ સુવિધાઓને દિવ્યાંગજન અનુકૂળ બનાવવામાં આવી છે. દરેક સ્ટેશન પર ગુજરાતની લોક કલા, સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓની ઝલક પણ જોવા મળી રહી છે.

*મોરબી રેલવે સ્ટેશન: વિરાસત અને આધુનિકતાનો સંગમ*

1935માં નિર્મિત મોરબી રેલવે સ્ટેશન લાંબા સમયથી શહેરની વાસ્તુકલાની સુંદરતા અને ઔદ્યોગિક વિરાસતનો પુરાવો રહ્યું છે. ટાઇલ નિર્માણ ઉદ્યોગ માટે વિશ્વ સ્તરે પ્રશંસિત ક્ષેત્રમાં સ્થિત અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના હેઠળ સ્ટેશનનું પરિવર્તન એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે. લગભગ 10 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે કરવામાં આવેલા પુનર્વિકાસને કાળજીપૂર્વક અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે, જેનાથી સ્ટેશનના ઐતિહાસિક સારને સુરક્ષિત રાખતા મુસાફર સુવિધાઓમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

સ્ટેશનના મૂળ અગ્રભાગને એક ગૌરવશાળી વિરાસત માળખા તરીકે જાળવી રાખવામાં આવ્યો છે અને પરંપરાગત તત્વો જેમ કે વિરાસત-શૈલીની ટાઇલ્સ હવે પ્રતિક્ષાલય અને કોન્કોર્સ જેવા મુખ્ય આંતરિક ભાગોને સુશોભિત કરે છે. ભૂ-દૃશ્યવાળા બગીચા અને ચારદીવારીની આસપાસ હેરીટેજ ફેન્સિંગ સ્ટેશનના જૂના આકર્ષણને વધુ વધારે છે. સમગ્ર આધુનિકીકરણના પ્રયાસથી મુસાફરીના અનુભવને બહેતર બનાવતા મોરબીની સાંસ્કૃતિક ઓળખને સન્માનજનક રીતે આકાર આપવામાં આવ્યો છે.

ઉન્નત માળખાકીય સુવિધાઓમાં નવા સપાટ પ્લેટફોર્મ, વિસ્તૃત છતનું સમારકામ, મકાનનું નવીનીકરણ અને જીવંત પેઇન્ટિંગનો સમાવેશ થાય છે. એક નવો સર્ક્યુલેટિંગ એરિયા વિકસાવવામાં આવ્યો છે જે 12 મીટર પહોળા રસ્તાથી સજ્જ છે, જે અવિરત વાહન વ્યવહાર અને બહેતર ટ્રાફિક પ્રવાહ સુનિશ્ચિત કરે છે. બે, ત્રણ અને ચાર પૈડાવાળા વાહનો માટે પાર્કિંગની સુવિધા પૂરી પાડવામાં આવી છે જે દૈનિક મુસાફરો અને મુલાકાતીઓ માટે વધુ સારી સુવિધા પ્રદાન કરે છે.

સ્ટેશન પરિસરની અંદર આધુનિકતાનો પરંપરા સાથે મેળ છે. વીઆઈપી, સામાન્ય અને એસી વેઈટિંગ હોલને આરામ અને ભવ્યતા માટે ફરીથી તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે જ્યારે સ્વચ્છ અને સુલભ શૌચાલય સુવિધાઓ અને દિવ્યાંગજનો માટે અનુકૂળ સુવિધાઓ જેમ કે રેમ્પ અને સમર્પિત શૌચાલય સમાવેશ સુનિશ્ચિત કરે છે. પોર્ચ એક્સટેન્શન સ્ટેશનના પ્રવેશદ્વારને એક ભવ્ય આકર્ષણ પ્રદાન કરે છે તથા અગ્રભાગ અને કોન્કોર્સમાં સુધારો પરિસરને એક સુંદર વિરાસત અપીલ પ્રદાન કરે છે. ઉન્નત સાઈનેજ, કોચ ઈન્ડિકેશન સિસ્ટમ, મોડ્યુલર ટોયલેટ બ્લોક અને આધુનિક ફર્નિચર જેવી વધારાની સુવિધાઓ સ્ટેશનની કાર્યક્ષમતાને વધુ વધારે છે.

પોતાના વ્યાપક પુનર્વિકાસ દ્વારા મોરબી રેલવે સ્ટેશન હવે માત્ર એક મહત્વપૂર્ણ પરિવહન કેન્દ્ર તરીકે જ ઊભું નથી, પરંતુ શહેરની વિરાસતનું એક ગૌરવશાળી પ્રતીક પણ છે, જે ભૂતકાળની ભવ્યતાને ભવિષ્યની માંગો સાથે સરળતાથી મેળવે છે.

રેલનું પૈડું દેશના વિકાસનું પૈડું છે. રેલવે સ્ટેશન વિકાસના રથ પર સવાર દેશના મુખ્ય કેન્દ્રો છે. ભારતીય રેલ અને રેલવે સ્ટેશનોની પ્રગતિમાં દરેક ભારતીયની સહભાગિતા છે. આ સહભાગિતાને વધુ મજબૂત કરવાની છે. તેમની હિફાજત કરવી, તેમને સ્વચ્છ રાખવા પણ આપણા સૌની સામૂહિક જવાબદારી છે

*****